Do Ghairdín Pailneoirí Mí ar Mhí — Féilire d'Éirinn

Is é ceann de na rudaí is fearr faoi gharraíodóireacht do phailneoirí in Éirinn ná go bhfuil rud le déanamh i gcónaí — agus rud le bheith ag tnúth leis i gcónaí. Tugann aeráid na hÉireann séasúr fáis fada agus geimhridh mhíne dúinn, rud a chiallaíonn gur féidir le pailneoirí a bheith gníomhach ó Fheabhra go dtí Samhain má tá an bia ceart ann dóibh.

Cabhróidh an féilire mí ar mhí seo leat súil a choinneáil ar an méid atá ag bláthú, an méid is gá a dhéanamh, agus conas do ghairdín a dhéanamh chomh húsáideach agus is féidir do bheacha, sifíní, agus féileacáin ar feadh na bliana.

Eanáir agus Feabhra — Pleanáil, Ordaigh, agus Fág Rudaí Mar Atá

Tá an gairdín ciúin, ach ní codlata. Brúnn plúiríní sneachta tríd in Eanáir, agus faoi Fheabhra tá fraoch geimhridh (Erica carnea) ag tairiscint cuid den chéad neachtar den bhliain. Tosaíonn caitíní sailí ag at i dtreo dheireadh Feabhra, agus is líne bheatha iad seo do na feithidí is luaithe a thagann amach.

Seo do chuid ama le pleanáil. Smaoinigh ar an méid a d'oibrigh anuraidh agus cén bearnaí a bhí i do ghairdín. An raibh seachtainí loma go déanach sa samhradh nuair nach raibh aon rud faoi bhláth? An raibh go leor dath luath earraigh agat? Ordaigh do shíol bláthanna fiáine anois ionas go mbeidh tú réidh le cur i Márta.

Ceann de na rudaí is tábhachtaí is féidir leat a dhéanamh sna míonna seo ná faic ar chor ar bith. Fág an duilliúr marbh san áit ina bhfuil sé. Fág gais fholamh ina seasamh. Tá bóíní Dé, sifíní, agus beacha aonracha ag geimhriú sna háiteanna díreach sin, agus is gairdín marfach d'fheithidí é gairdín néata in Eanáir.

Márta — Na Chéad Bhanríonacha agus Na Chéad Churtha

Is é Márta an uair a thosaíonn an bhliain i ndáiríre do phailneoirí. Tagann na chéad bhanríonacha bumbóige amach as geimhriú — bumbóga earr bhuí go minic — agus tá ocras millteach orthu tar éis míonna faoi thalamh. Is iad caisearbháin a gcéad bhéile iontaofa. Clúdaíonn grian bhealach na mbó bruacha sceach le hór. Pléascann draighean i mbláth bán feadh gach taobhbhóthair.

Má bhí tú ag fanacht le síol bláthanna fiáine a chur, seo do nóiméad. Ullmhaigh do thalamh — rácáil lom é, scaip an síol, agus brúigh isteach le do chosa nó le rollóir. Tá teagmháil mhaith síl-le-hithir ríthábhachtach. Agus cibé rud a dhéanann tú, ná gearr. Tá na caisearbháin a d'fhéadfá a bheith ag iarraidh a ghearradh ag coinneáil beach beo.

Aibreán — An tEarrach ina Lán Neart

Soilsíonn bainne bó bleachtáin imill choillte agus fálta sceach. Feictear búachalláin bhuí ar bhruacha agus i seánmhóinéir. Líonann creamh bán coillte taise lena bhláthanna bána agus a bholadh suntasach.

Tá beacha aonracha ag neadú anois — tochlaíonn beacha mianadóireachta poill bheaga in ithir lom agus bruacha ó dheas, agus lorgaíonn beacha saoir gais fholamh agus scailpeanna i mballaí. Is am maith é seo chun óstán beach a chur suas mura bhfuil ceann agat cheana. Dírigh soir-ó-dheas é ionas go ngabhfaidh sé grian na maidine, agus cuir ar a laghad méadar amháin ón talamh é.

Bealtaine — Buaicphointe an Earraigh agus Pléascadh na Sceiche Gile

Tá Bealtaine go hálainn. Pléascann fálta sceach gile i mbláthanna uachtúla bána, ag líonadh an aeir leis an mboladh milis, trom sin atá chomh sainiúil Éireannach. Clúdaíonn coinnle gorma urláir choillte. Feictear coinneal dhearg, fearán, agus na chéad nóiníní móra i móinéir agus feadh taobhanna bóithre.

Tá beacha mianadóireachta go háirithe gníomhach anois — d'fhéadfá carnáin bheaga cruth-bholcáin d'ithir a thabhairt faoi deara ar d'fhaiche. Ná bí buartha, tá siad neamhdhíobhálach agus sealadach. Tá na beacha seo séimh, aonrach, agus ar na pailneoirí is éifeachtaí a gheobhaidh tú. Fág leo é.

Má chuir tú síol bláthanna fiáine i Márta nó an fómhar seo caite, ba cheart go mbeadh na chéad ghéaga glasa le feiceáil anois. Bí foighneach. Breathnaíonn móinéir bhláthanna fiáine gan mórán le feiceáil ina gcéad earrach. Tagann an fíor-thaispeántas sa samhradh, agus bíonn an dara bliain i gcónaí níos fearr ná an chéad bhliain.

Meitheamh — An Mhóinéar ag a Buaic

Is é Meitheamh an mhí ina dtuilleann móinéar bláthanna fiáine a háit. Tá napweed, crobh éin, seamair dhearg, nóiní móra, agus scréachóg bhuí go léir faoi bhláth, ag cruthú an taipéis dath a bhíodh coitianta ar fud thuath na hÉireann agus atá anois chomh gann.

Tá formhór na speiceas bláthanna fiáine ag bláthú anois, agus tá an éagsúlacht pailneoirí a thugann cuairt orthu eisceachtúil — bumbóga, beacha aonracha, sifíní, féileacáin, agus ciaróga go léir ag obair ar na bláthanna.

Is é an rud is tábhachtaí is féidir leat a dhéanamh i Meitheamh ná an cathú a shárú gan gearradh. Ba cheart go bhfágfaí limistéir mhóinéir leo féin. Má tá faiche agat, smaoinigh ar stráice nó cúinne fiú a fhágáil chun fás fada tríd an samhradh. Cuirfidh sé ionadh ort cad a thagann amach.

Iúil — Ard-Shamhradh agus Foráisteoirí Déanacha

Leanann an mhóinéar isteach in Iúil le hairgead luachra, maránach fiáin, duán ceannchosach, agus — ar thalamh portach — fraoch clogach ag cur corcra leis an tírdhreach. Tá speicis bhumbóige a eitlíonn go déanach fós ag foráiste go dian, ag tógáil a gcoilíneachtaí roimh mheath an fhómhair.

Má chaithfidh tú cuid de do ghairdín a ghearradh go hiomlán, déan iarracht roinnt limistéar a fhágáil gan ghearradh. Is féidir le fiú cúpla méadar cearnach de fhéar fada agus bláthanna fiáine pailneoirí a chothabháil tríd an samhradh. Smaoinigh air mar chóras rothlaíoch — gearr roinnt limistéar, fág limistéir eile, agus malartaigh gach bliain.

Lúnasa — Gearradh na Móinéire agus Dath Déanach

Bláthnaíonn créachtach feadh uiscebhealaí agus i gcúinní taise, magenta beo a tharraingíonn beacha ó fhad. Tá odhrach bhallach díreach ag tosú — planda a bheidh ríthábhachtach i Meán Fómhair. Thuas ar na cnoic agus na portaigh, iompaíonn fraoch an tírdhreach corcra.

Mura ghearr tú do mhóinéar fós, is é Lúnasa an t-am. Tá an bunteicníc simplí ach tábhachtach: gearr gach rud, ansin fág na gearrtha ina luí ar an talamh ar feadh trí go cúig lá. Ligeann sé seo don tsíol titim ar ais isteach san ithir, ag cinntiú bláthanna na bliana seo chugainn. Ina dhiaidh sin, rácáil suas agus bain na gearrtha. Coinníonn baint an fhéir torthúlacht íseal, rud atá díreach mar a theastaíonn ó bhláthanna fiáine — bláthnaíonn siad ar ithir bhocht agus ní féidir leo dul in iomaíocht le féaracha fuinniúla ar thalamh saibhir.

Meán Fómhair — An Fhuinneog Chur Fómhair

Sroicheann odhrach bhallach a buaicphointe anois, agus tá sí ar cheann de na bláthanna fiáine déanach-séasúir is tábhachtaí in Éirinn. Is í an t-aon phlanda bia don féileacán Fritillary Riaisce agus foinse neachtair ríthábhachtach do bhumbóga ag tógáil a gcúlchistí roimh an ngeimhreadh.

Tá eidhneán ag tosú ag bláthú freisin, agus is anseo a éiríonn rudaí tromchúiseach. Is í bláth eidhneáin gan aon agó an fhoinse bia déanach-séasúir is ríthábhachtaí do phailneoirí in Éirinn. Cothaíonn sé beacha, sifíní, féileacáin, agus foichí ag am nuair nach bhfuil beagnach faic eile ag bláthú. Má tá eidhneán agat, fág é. Mura bhfuil, smaoinigh ar roinnt a phlandáil.

Is í Meán Fómhair do fhuinneog chur fómhair freisin. Péacann go leor bláthanna fiáine dúchasacha is fearr tar éis tréimhse fuachta, mar sin suífidh síol curtha anois tríd an ngeimhreadh agus tiocfaidh aníos go láidir san earrach. Ullmhaigh an talamh díreach mar a dhéanfá i Márta — ithir lom, scaip síol, brúigh isteach.

Deireadh Fómhair — Eidhneán agus Ullmhúcháin Deireanacha

Tá eidhneán anois faoi lánbhláth agus is í an fhoinse neachtair dheiridh mhór den bhliain. Ar lá te Deireadh Fómhair, tá balla eidhneáin ag bláthú ag crónán le beatha — banríonacha bumbóige ag raidhsiú roimh gheimhriú, sifíní, agus féileacáin dheireanacha an tséasúir.

Is am maith é seo chun bolgáin earraigh a phlandáil. Tá cróicéis thar a bheith luachmhar toisc go mbláthnaíonn siad go luath, ag soláthar neachtair do na chéad bheacha a thagann amach i bhFeabhra agus Márta. Plandáil iad i gclúistir i bhfaichí, bordúir, nó faoi chrainn duillsilteacha.

Samhain agus Nollaig — Suaimhneas, Ná Déan, agus Machnamh

Is é an cathú go déanach san fhómhar ná gach rud a ghlanadh suas. Ná déan. Fág cinn shíol ina seasamh — soláthraíonn siad bia d'éin tríd an ngeimhreadh, agus scáthaíonn gais fholamh feithidí geimhrithe. Is gairdín beo é gairdín "salach" sa gheimhreadh.

Má fhásann tú glasraí oidhreachta, is é anois an t-am chun na leapacha sin a mhúiséalú agus an ithir a chosaint. Ach i do limistéir bhláthanna fiáine agus bordúir, is é an rud is fearr is féidir leat a dhéanamh ná seasamh siar.

Úsáid na míonna ciúine seo le machnamh a dhéanamh ar an mbliain. Cad a bhláithaigh go maith? Cá raibh na bearnaí? An raibh bláth leanúnach agat ó Mhárta go Deireadh Fómhair? Mura raibh, cad a d'fhéadfá a chur leis? Feabhsaíonn gairdín pailneoirí bliain ar bhliain, agus múineann gach séasúr rud éigin nua duit.

An Prionsabal ar Feadh na Bliana

Tá an snáithe a ritheann trí gach mí den fhéilire seo simplí: teastaíonn bia ó phailneoirí ó thús an earraigh go dtí deireadh an fhómhair, agus teastaíonn foscadh uathu ar feadh na bliana ar fad. Ní chlúdaíonn aon phlanda amháin nó plandáil amháin an séasúr ar fad. Is é an sprioc ná comharbas bláthanna — rud amháin ag críochnú agus an chéad cheann eile ag tosú — ionas nach mbeidh bearna ocrais ann riamh.

Sin é an rud atá ár meascáin síol bláthanna fiáine dúchasacha deartha le déanamh. Tá speicis iontu a bhláthnaíonn ag amanna difriúla tríd an séasúr, ag tabhairt an tsoláthair bhia leanúnaigh sin duit gan gach mionsonra a phleanáil tú féin.

Réidh le tosú? Brabhsáil ár meascáin síol bláthanna fiáine agus aimsigh an ceann ceart do do ghairdín, do mhóinéar, nó d'fheirm. Cibé an bhfuil bosca fuinneoige nó deich n-acra agat, tá meascán ann a thabharfaidh pailneoirí chuig do dhoras — agus a choimeádfaidh bia orthu ar feadh na bliana ar fad.